Σύμφωνα με πληροφορίες του flight.com.gr, το Πολεμικό Ναυτικό έχει ξεκινήσει ενδελεχή αξιολόγηση της νέας γενιάς του αντιπλοϊκού πυραύλου NSM της νορβηγικής Kongsberg (σε όλες τις παραλλαγές της), με στόχο να διαμορφώσει από νωρίς μαζί με τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους, τις επιχειρησιακές απαιτήσεις και τα τεχνικά κριτήρια ένταξης του στο οπλοστάσιο του.
Η ελληνική πλευρά συμμετέχει σε ομάδα εργασίας που αφορά την εξέλιξη της οικογένειας των συγκεκριμένων βλημάτων, με έμφαση στη διαλειτουργικότητα, σε εργαλεία σχεδίασης αποστολής και σε πλαίσιο πιστοποίησης που επιτρέπει κλιμάκωση σε πολλαπλές πλατφόρμες.
Η συζήτηση αφορά οπλισμό για τις ελληνικές φρεγάτες ΜΕΚΟ μετά τον εκσυγχρονισμό τους, για τις ιταλικές Bergamini που είναι υπό τελική διαπραγμάτευση απόκτησης, όπως και για τις Ευρωκορβέτες (εφόσον γίνει και εκεί παραγγελία τους).
Ακόμη ανοίγει η πόρτα για πύραυλο της ίδιας “οικογένειας” αλλά σε διαμόρφωση εξαπόλυσης από υποβρύχιο. Κάτι που αφορά τόσο τα ελληνικά υποβρύχια Type 214 όσο και σε όποια νέα, αποκτηθούν σε βάθος χρόνου.
Η επιδίωξη ενός ενιαίου «οικοσυστήματος» κρούσης συνδέεται με τη φύση του ελληνικού θεάτρου επιχειρήσεων. Το Αιγαίο έχει πυκνή γεωγραφία, αλλά σύντομα παράθυρα εμπλοκής, οπότε έχει μεγάλη αξία η ταχεία στοχοποίηση πέρα από τον ορίζοντα. Ένα σύγχρονο αντιπλοϊκό όπλο υψηλής επιβιωσιμότητας λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος, όταν συνδυάζεται με αισθητήρες (από όλους τους Κλάδους), δικτυοκεντρική εικόνα και ικανότητα για επιλογή διαδρομών επίθεσης που εκμεταλλεύονται τα νησιωτικά συμπλέγματα. Παράλληλα, η προοπτική υποβρύχιας εξαπόλυσης πυραύλου κρούσης κάνει την αποτροπή πιο στιβαρή, αφού ένα υποβρύχιο μπορεί να παραμένει σε περιοχή ενδιαφέροντος για μεγάλο διάστημα και να απειλεί στόχους με ελάχιστη προειδοποίηση.
Τι αφορά τώρα η νέα γενιά των πυραύλων NSM; Προφανώς από τη μία υπάρχει το ώριμο NSM ως σημείο αναφοράς.
Από την άλλη προχωρά το βλήμα 3SM Tyrfing, ως διάδοχος, υπερηχητικής κρούσης μεγάλης εμβέλειας και προορίζεται να καταστεί επιχειρησιακό γύρω στο 2035. Το 3SM αναπτύσσεται σε συνεργασία Νορβηγίας και Γερμανίας, καθώς η δεύτερη θέλει να το εντάξει στις φρεγάτες της. Στο πλαίσιο αυτό, μια έγκαιρη ελληνική εμπλοκή θα επιτρέψει στο ΠΝ να «γράψει» στο πρόγραμμα απαιτήσεις που αφορούν διασύνδεση με συγκεκριμένα συστήματα διαχείρισης μάχης (CMS), όπως και δημιουργία αποθέματος όπλων.
Η πρώτη φάση ανάπτυξης του 3SM έχει συμβασιοποιηθεί με αξία έως 1,5 δισ. νορβηγικές κορόνες, ενώ στο γερμανικό σκέλος έχουν εγκριθεί σημαντικά κονδύλια με προοπτική έως το 2033. Το βλήμα εκτιμάται πως θα μπορεί να πετύχει ταχύτητες 2 έως 3 Mach και με εμβέλεια 800 έως 1.000 χιλιόμετρων, προφανώς ικανότητα ανανέωσης δεδομένων κατά την πτήση, εναλλαγή στόχων και αξιόπιστο ερευνητή για τελικό εγκλωβισμό.
Για το ΠΝ, μια τέτοια ικανότητα σημαίνει αυξημένο επίπεδο αποτροπής, αφού συμπιέζει δραματικά τον χρόνο αντίδρασης της εχθρικής άμυνας.
Το “κυρίως” NSM τώρα, είναι πλήρως παθητικό στην λειτουργία του (δεν έχει ηλεκτρομαγνητικές εκπομπές αλλά έχει εξελιγμένο υπέρυθρο αισθητήρα), διαθέτει προφίλ πτήσης sea skimming, είναι ικανό για προηγμένους τερματικούς ελιγμούς και έχει λειτουργία Autonomous Target Recognition, δηλαδή αυτόνομη αναγνώριση στόχου στο τελικό στάδιο. Το βλήμα πετά με υψηλή υποηχητική ταχύτητα, έχει βάρος 407 κιλά, μήκος 3,96 μέτρα, πολεμική κεφαλή 120 κιλών και εμβέλεια άνω των 300 χιλιομέτρων. Αυτές οι προδιαγραφές σημαίνουν πως το βλήμα μπορεί να ενσωματωθεί σε πολλές κλάσεις πλοίων, καθώς οι απαιτήσεις χώρου και βάρους του, δεν είναι υπερβολικές.
Η αξία ενός τέτοιου όπλου προκύπτει από το πώς δένει σε μια επιχειρησιακή αλυσίδα. Η παθητική φιλοσοφία λειτουργίας του και η πτήση του σε πολύ χαμηλό ύψος ενισχύουν την επιβιωσιμότητα σε περιβάλλον ύπαρξης πολλαπλών ραντάρ και ηλεκτρονικών αντιμέτρων.
Οι τερματικοί ελιγμοί δημιουργούν ασάφεια και μειώνουν την πιθανότητα αναχαίτισης. Παράλληλα, η δυνατότητα προσβολής στόχων σε θάλασσα και σε ξηρά, σε συνδυασμό με εργαλεία σχεδίασης αποστολής, δίνει στο ΠΝ επιλογές για ευέλικτη χρήση ισχύος πυρός. Το κρίσιμο στοιχείο παραμένει βέβαια η ποιότητα της στοχοποίησης.
Στις μονάδες επιφανείας, το κύρια ζήτημα αφορά την ομαλή ενσωμάτωση του όπλου σε διαφορετικά CMS, όπως και η αξιοποίηση εξωτερικής στοχοποίησης. Ένα αντιπλοϊκό όπλο αυτής της κατηγορίας, απαιτεί αξιόπιστη αλυσίδα από αισθητήρες και δίκτυα, που θα προσφέρουν δεδομένα στόχου σε μεγάλη απόσταση (πέρα από ότι το ίδιο το σκάφος που φέρει τον πύραυλο μπορεί να ανιχνεύσει), και βέβαια με ικανότητα ανανέωσης της εικόνας όταν ο στόχος ελίσσεται.
Αυτό που ενδιαφέρει το ΠΝ είναι η δημιουργία ενός δικτύου δεδομένων, όπου το πλοίο-φορέας μπορεί να εκτελεί βολή από θέση που μειώνει την έκθεσή του σε αντίπαλα πυρά, αξιοποιώντας ελικόπτερα, UAV ή παράκτιους αισθητήρες. Έτσι, η ισχύς πυρός μεταφέρεται στο βλήμα και η πλατφόρμα διατηρεί πρωτοβουλία κινήσεων, ιδίως όταν ο αντίπαλος διαθέτει ικανότητες έγκαιρης προειδοποίησης και αντιαεροπορικής/αντιπυραυλικής κάλυψης.
Για τις φρεγάτες ΜΕΚΟ μετά τον εκσυγχρονισμό, το όπλο αντιμετωπίζεται ως ένας από τους βασικούς συντελεστές που θα αναβαθμίσουν το σκάφος. Εδώ ένα ώριμο αντιπλοϊκό όπλο με αξιόπιστη υποστήριξη και προοπτική εξέλιξης, δίνει στις ΜΕΚΟ ρόλο κρούσης και αποτροπής για πολλά χρόνια. Επιπλέον, η δυνατότητα κοινής χρήσης με άλλες κλάσεις σκαφών εντός του ΠΝ, περιορίζει την πολυτυπία και διευκολύνει την εκπαίδευση, τη διαχείριση αποθεμάτων και τη ροή αναβαθμίσεων λογισμικού.
Η ένταξη βλημάτων NSM στις μελλοντικές Bergamini θα συνδυάσει πλοίο με αξιόλογη αντιαεροπορική ομπρέλα και σύγχρονη δικτύωση με αντιπλοϊκά βλήματα υψηλής επιβιωσιμότητας. Ενώ για τις EPC, ένα βλήμα 400 κιλών δίνει ρεαλιστική δυνατότητα οπλισμού χωρίς να επιβαρύνει το πλοίο, αφήνοντας το απαραίτητο περιθώριο για αισθητήρες, αυτοπροστασία και ανθυποβρυχιακές ικανότητες.
Μια πολύ ενδιαφέρουσα διάσταση για την Ελλάδα είναι η εξέλιξη μιας παραλλαγής που οδηγεί σε πύραυλο κρούσης που εξαπολύεται από υποβρύχιο. Στην Ευρώπη ωριμάζει η ιδέα του JSM SL, δηλαδή μιας παραλλαγής του Joint Strike Missile (έτσι λέγεται η έκδοση του πυραύλου NSM, που εξαπολύεται από αεροσκάφη), προσαρμοσμένης για εξαπόλυση από υποβρύχια μέσω τορπιλοσωλήνα. Η Ολλανδία έχει ανακοινώσει συμμετοχή σε ένα σχετικό σχήμα ανάπτυξης μαζί με άλλες ευρωπαϊκές χώρες υπό την καθοδήγηση της Ισπανίας, με στόχο την ένταξη γύρω στο 2032. Η τεχνική «καρδιά» μιας τέτοιας λύσης στηρίζεται στη συμβατότητα με τορπιλοσωλήνες 533 χιλιοστών και στη χρήση προστατευτικού θύλακα που μεταφέρει το βλήμα από το υποβρύχιο στην επιφάνεια.
Η ικανότητα κρούσης στόχων ξηράς από υποβρύχιο είναι ο βασικός λόγος που το θέμα προσελκύει την προσοχή του ΠΝ. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο που προωθείται ως εναλλακτική σε αμερικανικά όπλα μεγάλης εμβέλειας, δημιουργεί προοπτική για “βαθιά” κρούση (deep strike) από τα ευρωπαϊκά υποβρύχια.
Εδώ, τα ελληνικά 214ΗΝ, ως ώριμη πλατφόρμα, προσφέρουν την βάση για για μελλοντική ένταξη ενός τέτοιου όπλου, όταν αυτό ολοκληρώσει την ανάπτυξη του και πιστοποιηθεί για χρήση. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι ένα υποβρύχιο όπλο κρούσης απαιτεί πλήρη «αλυσίδα» από εργαλεία σχεδίασης αποστολής, και διαδικασίες ελέγχου δεδομένων στόχου. Η επιλογή ενός κοινού όπλου για πλοία επιφανείας και υποβρύχια θα επέτρεπε στο ΠΝ να δημιουργήσει ενιαία λογική αποθεμάτων, κοινή εκπαίδευση και ευκολότερη υποστήριξη. Ταυτόχρονα, θα έδινε στα 214ΗΝ ρόλο που ξεπερνά την κλασική ανθυποβρυχιακή/αντιπλοϊκή αποστολή, προσθέτοντας διακριτή δυνατότητα χερσαίας κρούσης σε βάθος.
Τέλος, το βλήμα JSM (δηλαδή πάλι το NSM σε αεροεκτοξεύομενη έκδοση) έχει ήδη πιστοποιηθεί για βολή από τα μαχητικά F-35 ενώ είναι προχωρηνέμη η διαδικασία και για F-16. Άρα η συγκεκριμένη οικογένεια βλημάτων θα μπορεί να υπηρετήσει παράλληλα σε πλοία και υποβρύχια, αλλά και μαχητικά της Αεροπορίας μας!
Στην πραγματικότητα το JSM είναι η μοναδική επιλογή για εσωτερική μεταφορά στο F-35, ώστε το VLO μαχητικό να διατηρεί τον μανδύα της ενσωματωμένης τεχνολογίας stealth.
Mε βάση τα παραπανώ, η συμμετοχή του ΠΝ στην ομάδα εργασίας NSM, έχει νόημα ακριβώς επειδή τα μεγάλα τεχνικά ζητήματα “κλειδώνουν” νωρίς στην εξέλιξη όπλων. Η επιλογή διεπαφών, η αρχιτεκτονική του λογισμικού, οι διαδικασίες ασφαλείας, η πιστοποίηση σε διαφορετικές πλατφόρμες και το συνολικό μοντέλο υποστήριξης καθορίζουν κόστος και διαθεσιμότητες για τις επόμενες δεκαετίες.
Ένα βήμα προς την οικογένεια NSM και προς το υπό εξέλιξη 3SM, με παράλληλη ωρίμανση της υποβρύχιας εξαπόλυσης JSM SL, διαμορφώνει μια κλίμακα μετάβασης για το ΠΝ, από ώριμη αντιπλοϊκή ικανότητα σε προωθημένη ικανότητα κρούσης και αργότερα σε υπερηχητική κρούση μεγάλης ακτίνας.
