Το βρετανικό πειραματικό μη επανδρωμένο υποβρύχιο XV Excalibur πραγματοποίησε στο πεδίο BUTEC, ανοικτά της δυτικής Σκωτίας, την πρώτη εκτόξευση τορπίλης από μη επανδρωμένο υποβρύχιο του Royal Navy. Το όπλο ήταν μια Mk48 Mod 4 σε αδρανή και ανακτήσιμη διαμόρφωση.
Το Excalibur έχει μήκος περίπου 12 m, κατασκευάστηκε από τη βρετανική MSubs και χρησιμοποιείται ως όχημα πειραμάτων για τεχνολογίες μεγάλων αυτόνομων υποβρυχίων. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Royal Navy, η ενσωμάτωση της αμερικανικής τορπίλης απαίτησε έξι μήνες προετοιμασίας. Το συνολικό έργο έφερε την ονομασία Project Broadsword, ενώ η συγκεκριμένη δραστηριότητα ονομάστηκε Trial Iron.
Η δοκιμή εντάσσεται στον Πυλώνα II της AUKUS, δηλαδή στη συνεργασία Βρετανίας, ΗΠΑ και Αυστραλίας για προηγμένες στρατιωτικές τεχνολογίες. Δεν αφορά τον Πυλώνα I και την απόκτηση πυρηνοκίνητων υποβρυχίων από την Αυστραλία. Η διάκριση έχει σημασία, επειδή εδώ αξιολογείται η κοινή ανάπτυξη αυτονομίας και υποβρύχιων συστημάτων, χωρίς να ανακοινώνεται νέο επανδρωμένο υποβρύχιο.
Σε τεχνικό επίπεδο, η επιτυχία δείχνει ότι ένα μεγάλο αυτόνομο όχημα μπορεί να φιλοξενήσει και να εκτοξεύσει με ασφάλεια ένα βαρύ υποβρύχιο όπλο. Οι ανακοινώσεις δεν αποκαλύπτουν, όμως, την απόσταση και το βάθος της διαδρομής, ούτε αν η πλήρης λύση βολής δημιουργήθηκε αυτόνομα ή εγκρίθηκε από χειριστές. Δεν περιγράφουν επίσης σενάριο ανίχνευσης και εμπλοκής στόχου.
Η Mk48 είναι κανονικά βαρύ όπλο των επανδρωμένων υποβρυχίων του US Navy. Η χρήση της στο Excalibur απαιτεί ασφαλή μηχανική στήριξη, διαχείριση ισχύος και δεδομένων και έλεγχο της ευστάθειας του μικρότερου οχήματος κατά την αποδέσμευση. Αυτή η ολοκλήρωση, περισσότερο από την απλή κίνηση της τορπίλης, είναι το βασικό τεχνολογικό επίτευγμα της δοκιμής.
Το XV Excalibur παραμένει πειραματική πλατφόρμα, η τορπίλη δεν έφερε πολεμική κεφαλή και δεν ανακοινώθηκαν παραγγελία παραγωγής, αριθμός οχημάτων ή ημερομηνία ανάπτυξης σε μονάδες του στόλου. Η προγενέστερη κάλυψη της ΠΤΗΣΗΣ είχε καταγράψει το πρώτο γεγονός, πριν δημοσιοποιηθεί το πλήρες επίσημο πλαίσιο του πειράματος.
Βρετανία και ΗΠΑ σχεδιάζουν νέα πειράματα αυξανόμενης δυσκολίας, ώστε να εξετάσουν περισσότερη αυτονομία, διασύνδεση αισθητήρων και ασφαλή χρήση υποβρύχιων όπλων. Τα αποτελέσματα θα καθορίσουν ποια στοιχεία μπορούν να περάσουν σε μελλοντικά συστήματα. Η εξέλιξη ακολουθεί την ευρύτερη διεθνή στροφή προς μεγάλα αυτόνομα υποβρύχια, όπως το αμερικανικό Orca, χωρίς ακόμη να συγκροτεί αντίστοιχη επιχειρησιακή κλάση του Royal Navy.
