Η επιδείνωση του γεωπολιτικού περιβάλλοντος ασφαλείας, σε συνδυασμό με την αυξημένη στρατιωτική δραστηριότητα στη Βαλτική, στον Βόρειο Ατλαντικό και την Αρκτική, έχει οδηγήσει τις ευρωπαϊκές χώρες στην επιτάχυνση προγραμμάτων απόκτησης νέων πολεμικών πλοίων, μεταξύ των οποίων παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι εν εξελίξει διαγωνισμοί φρεγατών.
Οι φρεγάτες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των περισσότερων ευρωπαϊκών ναυτικών, καθώς συνδυάζουν δυνατότητες αεράμυνας, ανθυποβρυχιακού πολέμου και πολέμου επιφανείας. Παράλληλα, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα πλοίων με τα οποία οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να ενισχύσουν το κατασκευαστικό έργο των δικών τους ναυπηγικών βιομηχανιών.
Φρεγάτα FDI: Προτείνεται στη Σουηδία με αντιαεροπορικούς πυραύλους Aster 30 και CAMM-ER
H Σουηδία βρίσκεται στη διαδικασία επιλογής νέας κλάσης μεγάλων πολεμικών πλοίων μέσω του προγράμματος Lulea, που προβλέπει την κατασκευή τεσσάρων πλοίων, ως τις μεγαλύτερες μονάδες επιφανείας του Ναυτικού. Τα νέα πλοία προορίζονται να συμπληρώσουν τις κορβέτες κλάσης Visby. Στόχος είναι να αποκτηθούν σκάφη με μεγαλύτερη αυτονομία και ισχυρότερες δυνατότητες αεράμυνας, ικανά να επιχειρούν όχι μόνο στη Βαλτική αλλά και σε αποστολές μεγάλης διάρκειας στο πλαίσιο επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ. Στον διαγωνισμό συμμετέχουν η γαλλική Naval Group με τη φρεγάτα FDI, η ισπανική Navantia με την Alfa 4000 και η βρετανική Babcock με την Arrowhead 120, σε συνεργασία με τη σουηδική Saab.
Η φρεγάτα FDI, που βρίσκεται σε υπηρεσία με το Γαλλικό και το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, προσφέρεται με συνδυασμό αντιαεροπορικών πυραύλων CAMM ER και Aster 30, εκτιμώμενης εμβέλειας 45 και 120 χιλιομέτρων αντίστοιχα. Η διαμόρφωση που προτείνεται προσαρμοσμένη στις εγχώριες ανάγκες αλλά και την αμυντική παραγωγή, περιλαμβάνει επίσης σουηδικά πυροβόλα 57 και 40 χιλιοστών, αντιπλοϊκούς πυραύλους RBS 15 και τορπίλες Torped 47. Στα πλεονεκτήματα της πρότασης συγκαταλέγονται η ωριμότητα της σχεδίασης και οι μειωμένοι χρόνοι ναυπήγησης, καθώς και η προοπτική βιομηχανικών ανταλλαγμάτων, δεδομένων των αυξανόμενων εξοπλιστικών συνεργασιών μεταξύ Σουηδίας και Γαλλίας.
Αντιθέτως, λιγότερα παραμένουν τα διαθέσιμα στοιχεία για τις προτάσεις Alfa 4000 και Arrowhead 120. Εκτιμάται ότι και αυτές οι σχεδιάσεις ενσωματώνουν, όπως η FDI, πακέτο αισθητήρων ή/και όπλων σουηδικής προέλευσης. Η Navantia τονίζει τη δυνατότητα ταχείας παράδοσης, αξιοποιώντας την εμπειρία της από το πρόγραμμα κορβετών Avante 2200 για τη Σαουδική Αραβία. Από την πλευρά της, η Babcock προτείνει μία μικρότερη εκδοχή της Arrowhead 140 ως Arrowhead 120, η οποία έχει ήδη επιλεγεί από την γειτονική Πολωνία. Οπότε το σκάφος για τη Σουηδία θα έχει μήκος 124 μέτρα και εκτόπισμα περίπου 4.650 τόνους (ενώ η πολωνική εκδοχή φθάνει τους 5.500). Οι αντίστοιχες τιμές για την FDI στην ελληνική έκδοση είναι 121,6 μέτρα και 4.600 τόνοι, ενώ για την Alfa 4000 είναι 112,4 μέτρα και 4.080 τόνοι. Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι δημοσιεύματα του βρετανικού Τύπου προεξοφλούσαν το Σεπτέμβριο του 2025 επικράτηση της Arrowhead στον σουηδικό διαγωνισμό, εξέλιξη που μέχρι σήμερα δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Colpo Grosso Βρετανίας… Φρεγάτες Type 31/Arrowhead 140 για Δανία και Σουηδία;
Η Δανία εξετάζει επίσης την ενίσχυση του στόλου της με νέες φρεγάτες, ενδεχομένως τρεις σε αριθμό, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου ανανέωσης των ναυτικών της δυνάμεων. Σήμερα το Ναυτικό διαθέτει τρεις κλάσης Iver Huitfeldt, οι οποίες αποτελούν τις κύριες μονάδες αεράμυνας του στόλου. Τα πλοία αυτά διαθέτουν προηγμένα συστήματα αισθητήρων, όπως τα ραντάρ APAR και SMART-L, καθώς και εκτοξευτές Mk41 για αντιαεροπορικούς πυραύλους SM-2.
Μεταξύ των προτάσεων που έχουν παρουσιαστεί βρίσκονται η γαλλική FDI, η βρετανική Arrowhead (που προέρχεται από τη δανική κλάση Iver Huitfeldt), αλλά και η σχεδίαση GMF-120 της γερμανικής NVL Group, μία φρεγάτα μήκους 121,1 μέτρων με δυνατότητα εγκατάστασης έως και 64 κελιών κατακόρυφης εκτόξευσης Mk41, πυροβόλο 76 χιλιοστών, 8 αντιπλοϊκούς πυραύλους, τηλεχειριζόμενα πυροβόλα 30 χιλιοστών και δύο συστήματα εγγύς άμυνας RAM. Επιπλέον έχει δείξει ενδιαφέρον η Navantia. Όπως στην περίπτωση της Σουηδίας, ο βρετανικός Τύπος προανήγγειλε τον Σεπτέμβριο του 2025 την επικράτηση της Arrowhead στη Δανία, κάτι που ακόμη αναμένεται. Δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί η επιλογή του ίδιου τύπου φρεγάτας από τη Δανία και τη Σουηδία, στο πλαίσιο της στενής διμερούς αμυντικής συνεργασίας.
Στη Νότια Ευρώπη, η Πορτογαλία σχεδιάζει επίσης την ανανέωση του στόλου της μέσω ενός εξοπλιστικού προγράμματος που εκτείνεται μέχρι το 2030. Η χώρα βρίσκεται στον προθάλαμο απόκτησης τριών νέων φρεγατών, το πιο πιθανό FREMM EVO της ιταλικής Fincantieri, αν κρίνουμε από πρόσφατη ανακοίνωση για την Πορτογαλία στην ιστοσελίδα του ευρωπαϊκού διακυβερνητικού οργανισμού OCCAR. Οι φρεγάτες FREMM EVO είναι εξέλιξη των υφιστάμενων ιταλικών FREMM, αλλά με νέο ραντάρ, ισχυρές δυνατότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου και πυραύλους Aster 30.
Νέα ιταλική φρεγάτα FREMM EVO: πως το καλό γίνεται καλύτερο και πόσο θα κοστίσει
Η Ιρλανδία τέλος, εξετάζει επίσης την απόκτηση ενός μεγάλου πλοίου πολλαπλών αποστολών, γνωστού ως Multi-Role Vessel. Το πλοίο θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη μονάδα στην ιστορία του Ναυτικού της χώρας. Το πρόγραμμα έχει εκτιμώμενο κόστος περίπου 300 εκατομμυρίων ευρώ και θα καλύπτει αποστολές επιτήρησης της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, ανθρωπιστικές επιχειρήσεις, αποστολές έρευνας και διάσωσης και μεταφορά προσωπικού. Παρότι δεν πρόκειται για κλασική φρεγάτα, το μέγεθος και οι δυνατότητές του, θα πλησιάζουν εκείνες μίας μικρής φρεγάτας πολλαπλών αποστολών.
Κοινός παρονομαστής όλων των παραπάνω προγραμμάτων είναι ότι αφορούν τις τελευταίες ευρωπαϊκές χώρες που θέλουν καινούριες φρεγάτες, χωρίς να έχουν δικό τους σχέδιο τέτοιου πλοίου. Σε αυτό το «κλαμπ» είναι ακόμη το Βέλγιο, η Νορβηγία, η Πολωνία και η Ελλάδα, που έχουν ήδη κάνει την επιλογή τους. Κατά συνέπεια, καθώς πρόκειται για πλοία made in Europe, οι αποφάσεις της Σουηδίας, της Δανίας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή ναυπηγική βιομηχανία.
