Η Βόρεια Θάλασσα αποκτά έναν ακόμη μη επανδρωμένο αισθητήρα επιτήρησης, με τη Βελγική Άμυνα να θέτει στο κέντρο των νέων δυνατοτήτων MMO το Schiebel Camcopter S-100. Το αυστριακό VTOL UAS παρουσιάζεται πλέον ως εργαλείο καθημερινής θαλάσσιας ασφάλειας, ικανό να υποστηρίζει αποστολές από την παρακολούθηση θαλάσσιας ρύπανσης μέχρι την ανίχνευση ύποπτων πλοίων, την επιτήρηση αλιευτικών δραστηριοτήτων και τη συνδρομή σε περιστατικά παράνομης μετανάστευσης. Η σημασία του προγράμματος φάνηκε και από τη διάσκεψη της 19ης Μαΐου στη βάση Lombardsijde, όπου συγκεντρώθηκαν ευρωπαϊκοί φορείς, υπηρεσίες ακτοφυλακής και ναυτιλιακές αρχές γύρω από τη νέα γενιά συνεργατικών θαλάσσιων επιχειρήσεων.
Η ουσία βρίσκεται στη μεταφορά του συστήματος από το Cap Gris-Nez της Γαλλίας στη βελγική βάση Lombardsijde. Από εκεί, το S-100 θα αναλαμβάνει αποστολές που καλύπτουν το κενό ανάμεσα στο κλασικό περιπολικό πλοίο, το επανδρωμένο αεροσκάφος και τα σταθερά κέντρα θαλάσσιας εικόνας. Σε μια περιοχή όπου η εμπορική κίνηση, οι ενεργειακές υποδομές, η αλιεία και η παρουσία σκαφών αμφίβολης ταυτότητας συνυπάρχουν σε πολύ περιορισμένο χώρο, ένα σύστημα με ικανότητα αιώρησης, χαμηλότερο κόστος χρήσης και άμεση μετάδοση εικόνας έχει προφανή επιχειρησιακή αξία. Η σχετική εμπειρία της Schiebel με τον EMSA έχει ήδη καταγραφεί και σε προηγούμενες αναφορές του Naval Defence για τις αποστολές RPAS του EMSA.
Από τη ρύπανση μέχρι τον σκιώδη στόλο
Σύμφωνα με τη βελγική ανακοίνωση, το Camcopter S-100 εντάσσεται σε ένα πλέγμα αποστολών που αγγίζει σχεδόν όλο το φάσμα της ναυτικής επιτήρησης σε ειρηνική περίοδο. Η ρύπανση στη θάλασσα παραμένει από τις πιο πρακτικές χρήσεις, καθώς η εικόνα από τον αισθητήρα του drone μπορεί να τεκμηριώσει την ύπαρξη εκροής, να βοηθήσει στην αναγνώριση του πλοίου και να δώσει στις αρχές υλικό για επιθεώρηση ή διαδικασία επιβολής μέτρων. Σε μια θάλασσα με πυκνή ναυτιλιακή κίνηση, το κρίσιμο στοιχείο είναι ο χρόνος. Το UAS μπορεί να πάει στο σημείο, να μείνει πάνω από την περιοχή και να κρατήσει εικόνα, χωρίς να απαιτείται άμεσα η παρουσία μεγάλου πλοίου ή επανδρωμένου ελικοπτέρου.
Η δεύτερη διάσταση έχει σαφώς βαρύτερη γεωπολιτική φόρτιση. Η Βελγική Άμυνα αναφέρεται στην ανάγκη εντοπισμού ύποπτων πλοίων και σκαφών που εντάσσονται ή συνδέονται με τον ρωσικό «σκιώδη στόλο». Η συζήτηση αυτή έχει ανοίξει σε όλη την Ευρώπη, καθώς τα πλοία που κινούνται με αδιαφανή ιδιοκτησία, συχνές αλλαγές σημαίας και δύσκολη ιχνηλάτηση φορτίων δημιουργούν πρόβλημα κυρώσεων, ασφάλειας ναυσιπλοΐας και περιβαλλοντικού κινδύνου. Το S-100 προσθέτει μια ευέλικτη εναέρια ματιά πάνω από τη θαλάσσια κυκλοφορία, κάτι που ταιριάζει με τη λογική που είχε αναλυθεί και στην παλαιότερη παρουσίαση του S-100 σε αποστολές Βελγίου και Γαλλίας.
Το βασικό επιχειρησιακό πλεονέκτημα του συστήματος είναι η ηλεκτροοπτική επιτήρηση. Η βελγική πλευρά αναφέρει κάμερα υψηλής ανάλυσης που μπορεί να εστιάζει σε πλοίο από απόσταση άνω του ενός χιλιομέτρου. Αυτό επιτρέπει στους χειριστές να συλλέγουν λεπτομερή εικόνα και να τη μοιράζονται σχεδόν άμεσα με τους εμπλεκόμενους φορείς μέσω ασφαλούς ψηφιακής πύλης. Το σημαντικό εδώ είναι πως η εικόνα παύει να είναι προϊόν ενός κλειστού αισθητήρα και γίνεται κοινό επιχειρησιακό δεδομένο. Με άλλα λόγια, η αξία του drone αυξάνεται όταν συνδέεται με το δίκτυο διοίκησης, τα κέντρα διάσωσης και τις υπηρεσίες ακτοφυλακής.
Κοινή εικόνα για MRCC, MIK και γαλλικούς φορείς
Η βελγική αρχιτεκτονική στηρίζεται στη διανομή της εικόνας σε πραγματικό χρόνο. Το MRCC της Οστάνδης, που έχει ρόλο σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, και το MIK του Ζεεμπρύγκε, που συντονίζει την παράκτια ασφάλεια, μπορούν να βλέπουν ταυτόχρονα τα δεδομένα από το drone. Σε περίπτωση σοβαρού ναυτικού ατυχήματος, ύποπτου πλοίου ή σκάφους με μετανάστες, αυτή η δυνατότητα δίνει στις αρχές κοινή αντίληψη της κατάστασης, πριν δεσμευτούν μέσα και προσωπικό. Το αποτέλεσμα είναι ταχύτερη εκτίμηση, καλύτερη κατανομή δυνάμεων και μικρότερο ρίσκο λανθασμένων αποφάσεων στα πρώτα κρίσιμα λεπτά.
Η συμμετοχή γαλλικών φορέων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Βόρεια Θάλασσα και η Μάγχη λειτουργούν ως ενιαίος επιχειρησιακός χώρος. Η παρακολούθηση ενός στόχου, η αναγνώριση μιας κηλίδας ρύπανσης ή η αντιμετώπιση μιας κρίσης στη θάλασσα σπάνια σταματούν σε μια διοικητική γραμμή. Η διασυνοριακή συνεργασία Βελγίου, Γαλλίας και Ολλανδίας μετατρέπει το S-100 σε κόμβο συνεργασίας και όχι απλώς σε ιπτάμενη κάμερα. Αυτή ακριβώς η λογική έχει ενδιαφέρον και για το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, καθώς οι νέες φρεγάτες FDI HN έχουν σχεδιαστεί ώστε να αξιοποιούν οργανικά UAV της ίδιας κατηγορίας, θέμα που έχει απασχολήσει επανειλημμένα το Naval Defence σε άρθρα για τα Schiebel CAMCOPTER S-100 του ΠΝ και την επιχειρησιακή τους ένταξη στις φρεγάτες κλάσης ΚΙΜΩΝ.
Το drone ως οργανικό εργαλείο ναυτικής διοίκησης
Ο διοικητής του βελγικού Ναυτικού, υποναύαρχος Tanguy Botman, έθεσε το θέμα στη σωστή του βάση. Το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη σεναρίων χρήσης ανάμεσα σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε η τεχνολογία να περάσει από την επίδειξη στην κανονική επιχειρησιακή ρουτίνα. Η φράση του για το αν το μέλλον μπορεί να εξαρτάται από τα drones έχει ιδιαίτερο βάρος. Στην πράξη, το ερώτημα αφορά τη μετάβαση από το drone ως συμπληρωματικό μέσο στο drone ως κανονικό οργανικό εργαλείο ναυτικής διοίκησης. Η εμπειρία του S-100 δείχνει πως η απάντηση θα δοθεί μέσα από καθημερινές αποστολές, μέσα από ασκήσεις και μέσα από την ικανότητα των ναυτικών να αλλάζουν δόγμα.
Για το ελληνικό ενδιαφέρον, το βελγικό παράδειγμα έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία. Το S-100 έχει ήδη συνδεθεί με τις ελληνικές FDI HN, ενώ το Naval Defence έχει παρακολουθήσει τόσο τις πρώτες εμφανίσεις των Schiebel S-100 στην Ελλάδα, όσο και τη διαδικασία με την οποία το Πολεμικό Ναυτικό παραλαμβάνει τα πρώτα Camcopter. Το ζητούμενο για το ΠΝ θα είναι η πλήρης αξιοποίηση τους πέρα από τη στενή εικόνα του «drone του πλοίου». Σε ένα αρχιπέλαγος με εκατοντάδες νησιά, θαλάσσιες γραμμές επικοινωνίας, αποβατικές απειλές, λαθροδιακίνηση, αλιευτική επιτήρηση και ανάγκη συνεχούς εικόνας, ένα VTOL UAS μπορεί να γίνει πολλαπλασιαστής για την επιτήρηση και την τακτική επίγνωση.
Η βελγική χρήση δείχνει και κάτι ακόμη. Η αξία ενός συστήματος όπως το S-100 αυξάνεται όταν μπαίνει σε δίκτυο με κέντρα επιχειρήσεων, λιμενικές αρχές, ακτοφυλακή και συμμαχικούς φορείς. Το ίδιο ισχύει και για την ελληνική περίπτωση. Η οργανική χρήση από τις φρεγάτες έχει προφανή σημασία, όμως το πραγματικό κέρδος θα έρθει όταν το UAV συνδεθεί με την ευρύτερη εικόνα του Στόλου, με τις πληροφορίες των ραντάρ, τα πλοία επιφανείας, τα ελικόπτερα και τις χερσαίες δομές επιτήρησης. Σε αυτό το περιβάλλον, οι μελλοντικές εξελίξεις της οικογένειας Camcopter, όπως το μεγαλύτερο Schiebel S-300, δείχνουν ότι η κατηγορία κινείται προς μεγαλύτερη αυτονομία, μεγαλύτερο ωφέλιμο φορτίο και ακόμη πιο σύνθετες αποστολές.
Η είδηση από το Βέλγιο, επομένως, ξεπερνά μια απλή ανάπτυξη ενός drone σε μια παράκτια βάση. Δείχνει τη μετάβαση της ευρωπαϊκής θαλάσσιας ασφάλειας σε μοντέλο όπου τα μη επανδρωμένα μέσα, τα κέντρα συντονισμού και οι συμμαχικές υπηρεσίες μοιράζονται κοινή εικόνα. Το Schiebel Camcopter S-100 εμφανίζεται ως μικρό μέσο με μεγάλη επιχειρησιακή επιρροή, επειδή ενώνει αισθητήρα, δίκτυο και άμεση αντίδραση. Για χώρες με δύσκολο θαλάσσιο περιβάλλον, όπως η Ελλάδα, αυτό το μάθημα έχει αξία πέρα από τη Βόρεια Θάλασσα.
