29 C
Athens
Τετάρτη, 15 Ιουνίου, 2022
Αρχική ΑΠΟΨΕΙΣ ΑΠΟΨΗ: Έτσι θα αποκτήσει το Πολεμικό Ναυτικό Μη Επανδρωμένα συστήματα (UAS/UAV)

ΑΠΟΨΗ: Έτσι θα αποκτήσει το Πολεμικό Ναυτικό Μη Επανδρωμένα συστήματα (UAS/UAV)

Ο Δημήτριος Καβουλάκος είναι αντιναύαρχος ε.α. του Πολεμικού Ναυτικού

Η χρήση Μη Επανδρωμένων Οχημάτων Αέρος/Επιφανείας σε στρατιωτικές εφαρμογές είναι μια ιδέα η εφαρμογή της οποίας κλιμακώνεται και επεκτείνεται ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ το Πολεμικό Ναυτικό βρίσκεται προ των πυλών για να αποκτήσει τέτοια συστήματα.

Βασικό πλεονέκτημα της επιλογής των US (Unmanned Systems) αποτελεί η απουσία ανθρώπου-χειριστή στο όχημα με συνεπακόλουθο την αύξηση του ωφέλιμου φορτίου και τη μείωση του ρίσκου που φέρνει η έκθεση ανθρώπινης ζωής σε κίνδυνο. Η σμίκρυνση των διαστάσεων και του βάρους των συστημάτων και των όπλων που επέτρεψαν οι νέες τεχνολογίες είχαν ως αποτέλεσμα να κατασκευαστούν οχήματα αέρος/επιφανείας με εντυπωσιακές επιχειρησιακές δυνατότητες και -συγκριτικά- μικρό μέγεθος σε σχέση με τα αντίστοιχα επανδρωμένα.

Τουρκία: Πρώτες δοκιμές εν πλω για το εγχώριο οπλισμένο USV ‘ULAQ’

Οι επιθυμητές επιχειρησιακές δυνατότητες, που κατά βάση πηγάζουν από την ιδέα/τρόπο (concept) χρησιμοποίησης των US μαζί και σε συνεργασία με τα άλλα όπλα και συστήματα κρούσης και επιτήρησης του Στόλου, παραμένουν σημαντικός παράγοντας για τη σχεδίαση, παραγωγή και επιλογή των μέσων αυτών, όπως επίσης τέτοιος παράγοντας είναι και οι λύσεις που προσφέρουν διάφορες καινοτόμες τεχνολογίες.

Βίντεο: Dearsan SALVO, το τουρκικό μη επανδρωμένο σκάφος κάνει δοκιμαστικές βολές

Η ιδέα/τρόπος χρησιμοποίησής τους εξαρτάται και από τους διατιθέμενους πόρους για την κατασκευή, απόκτηση, χρήση και συντήρηση των εν λόγω συστημάτων σε ικανούς αριθμούς αλλά και τις προϋποθέσεις αποδοτικής αξιοποίησής τους.

Παραδείγματος χάριν, ένα «ακριβό», υψηλής τεχνολογίας US, που προορίζεται να είναι τα «μάτια και τα αυτιά» ενός πλοίου στο πεδίο των επιχειρήσεων, ενδεχομένως θα δημιουργεί δισταγμούς ή περιορισμούς στην επιχειρησιακή χρήση του κοντά στον εχθρό ή τον αντίπαλο, αφού –ειδικά σε περίοδο κρίσεων και ακόμη περισσότερο πολέμου- θα μπορούσε να εξουδετερωθεί ή να καταστραφεί με μία ριπή ή με έναν ηλεκτρονικό παλμό ή με ηλεκτρονική παρεμβολή.

Ελληνικές Super Vita σε ρόλο κυνηγού υποβρυχίων!

Στον αντίποδα, ένα US που δεν επαυξάνει τις δυνατότητες του φορέα του -ειδικά σε ρόλο επιτήρησης, αναγνώρισης, παρακολούθησης- δεν υπάρχει λόγος να κατασκευαστεί ή να αγοραστεί.

Όσον αφορά στα μη επανδρωμένα συστήματα επιφανείας-USV (Unmanned Surface Vehicles), κατά τη φάση της αρχικής διαμόρφωσης χαρακτηριστικών απαιτείται επισταμένα να μελετηθούν θέματα όπως: ποιο θα είναι το πεδίο επιχειρήσεων (δηλαδή ανοιχτή θάλασσα, κλειστά ύδατα ή και τα δύο) και από που θα χρησιμοποιηθούν (ποιος θα είναι ο φορέας του, πλοίο και τύπος, ξηρά ή και τα δύο), όπως και ποια αποστολή θα υπηρετήσουν (για παράδειγμα σύνθεση εικόνας επιφανείας, υποστήριξη προσβολής στόχων κ.τλ.).

ThinkOutOfTheBox: Φρεγάτα FDI HN με 50 ή 60 ASTER 30 και 10 ή περισσότερους SCALP Naval; Κι όμως, γίνεται!

Μετά τα αρχικά χαρακτηριστικά αναδεικνύονται ερωτήματα, όπως της βασικής διαμόρφωσης και του αριθμού. Δηλαδή:

α) Εάν το USV προορίζεται να είναι ένα οργανικό σύστημα που θα φέρεται από πλοία του Στόλου, τα οποία αναλαμβάνουν αποστολές επιτήρησης και διεξαγωγής επιχειρήσεων εν γένει, πρόκειται για επιλογή που αυξάνει τις επιχειρησιακές δυνατότητες του Στόλου εν τω συνόλω, μειώνει το κόστος των επιχειρήσεων (άρα αυξάνει την αποδοτικότητα), συρρικνώνει τη δαπάνη ανά σύστημα και δημιουργεί προϋποθέσεις για τη σταδιακή βελτίωση, εκσυγχρονισμό και εξέλιξή του.

Ναυτικός πόλεμος χωρίς φρεγάτες και αντιτορπιλικά, αλλά με πλοία «οπλοστάσια» και σε Ελλάδα;

β) Αναφορικά με τον αριθμό, όπως και με τα ελικόπτερα για τα οποία είναι επωφελέστερο να υπάρχουν περισσότερα από τα πλοία-φορείς τους, έτσι και με τα US, το ΠΝ μπορεί να ξεκινήσει με ένα μικρό αριθμό και να τον αυξήσει σταδιακά, ώστε η χρήση τους να μεγιστοποιεί την αποτελεσματικότητα του συνόλου του Στόλου. Σε αυτήν την περίπτωση θα υπάρχει πλέγμα/δίκτυο μη επανδρωμένων συστημάτων (επιφανείας και αέρος) που θα παρέχει στο Στόλο τις πληροφορίες που χρειάζεται μέσω ασφαλών και -εφόσον είναι δυνατόν- αφανών επικοινωνιών, ενώ, εφόσον απαιτηθεί, θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την προσβολή εχθρικών μονάδων ή θέσεων.

Ανθυποβρυχιακές δυνατότητες: Γ’ μέρος, οι εξελίξεις στο κυνήγι κάτω από τη θάλασσα

Η δυνατότητα για εναλλαγή του ωφέλιμου φορτίου ανάλογα με το είδος της αποστολής είναι πάντοτε πολύτιμη και σε αυτήν την περίπτωση η καλύτερη λύση οικονομοτεχνικά αφορά στην επιλογή μιας βασικής πλατφόρμας και διαμόρφωσης, η οποία θα μπορεί με προσθαφαιρέσεις συστημάτων να προσαρμόζεται για πιο απαιτητικές και λιγότερο συχνές αποστολές.

Πιο συγκεκριμένα, για τα μη επανδρωμένα οχήματα επιφανείας-USV, τα οποία ενδεχομένως ενδιαφέρεται να αποκτήσει το ΠΝ επιπρόσθετα των μη επανδρωμένων συστημάτων αέρος-UAS, πρέπει να ακολουθηθούν και τα παρακάτω βήματα, για να σκιαγραφηθεί ο τρόπος χρήσης.

ThinkOutOfTheBox: Εκσυγχρονισμός των πυραυλακάτων Super Vita με το SETIS της Naval Group

Θα πρέπει, πρώτα απ’ όλα, να ξεκαθαριστεί ότι δεν είναι δυνατόν να περιμένει κάποιος από ένα USV (τουλάχιστον των κατηγοριών που είναι σήμερα διαθέσιμα) να κάνει ό,τι μια φρεγάτα, κορβέτα, πυραυλάκατος ή ακόμη και κανονιοφόρος. Ένα τέτοιο σύστημα, οργανικό στον φορέα του, είτε φέρει οπλισμό είτε όχι (κάτι που επίσης πρέπει να μελετηθεί, δηλαδή ως προς το αν και με τι είδος όπλων), είναι μια προέκταση της πλατφόρμας που το αξιοποιεί για διάφορους ρόλους, κυρίως όμως για το ζωτικό καθήκον της συνεισφοράς στη σύνθεση εικόνας επιφανείας ή της επίγνωσης κατάστασης στον θαλάσσιο χώρο ενδιαφέροντος. Η «Επίγνωση Θαλασσίου Χώρου», από τη μεταφορά στα ελληνικά του όρου Maritime Domain Awareness (MDA), είναι κατά γενική άποψη η απαραίτητη προϋπόθεση για αποδοτική χρησιμοποίηση των ναυτικών δυνάμεων και εξίσου απαραίτητη προϋπόθεση για αποτροπή, επικράτηση ή νίκη στις επιχειρήσεις στη θάλασσα.

Ναυτικό χωρίς πληρώματα; Εκτόξευση πυραύλου Standard από μη επανδρωμένο πλοίο

Συχνές -ρητορικές- ερωτήσεις είναι: «Τι χρειάζονται τα πλοία, αφού υπάρχουν τα νησιά, ή τι χρειάζονται τα πλοία, αφού πετούν αεροπλάνα και ελικόπτερα, ή τι χρειάζονται τα επανδρωμένα μέσα, αφού υπάρχουν μη επανδρωμένα, και ίσως τι χρειάζονται τα μη επανδρωμένα συστήματα επιφανείας, αφού πετούν τα μη επανδρωμένα αεροχήματα». Η απάντηση είναι απλή και αναλλοίωτη στον χρόνο: το ένα δεν αντικαθιστά το άλλο, ενώ ο συνδυασμός όλων κάνει τις ναυτικές δυνάμεις αποδοτικότερες, αφού το ισχυρό σημείο ενός Στόλου είναι ότι αυτός συνιστά «κινούμενη ισχύ» και αν υστερεί σε έναν τομέα, εκεί ακριβώς θα εστιάσει ο αντίπαλος ή ο εχθρός.

Είναι γνωστό ότι το ιπτάμενο μέσο μπορεί μεν να καλύψει μια μεγάλη περιοχή γρήγορα, αλλά δεν μπορεί να παραμένει σε αυτήν στη συνέχεια, ή ότι η διαρκής κάλυψη μιας περιοχής με αεροσκάφη απαιτεί συχνή εναλλαγή τους, γεγονός που αυξάνει σημαντικά το λειτουργικό κόστος ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων. Άρα, ένα λογικό σενάριο (concept) θα είναι το πλοίο-φορέας να στείλει πρώτα το ιπτάμενο μέσο για να αποκτήσει εικόνα ή επίγνωση της κατάστασης στην περιοχή που θα επιχειρήσει, ακολούθως να στείλει μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας για να διατηρήσει την εικόνα ή να παρακολουθεί ένα πλοίο ενδιαφέροντος (με σαφώς μικρότερο κόστος) και στη συνέχεια το ίδιο να κινηθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια εκμεταλλευόμενο τη μορφολογία της περιοχής, όπως για παράδειγμα ακτές, εάν κάτι τέτοιο είναι δυνατόν.

Ναυτική επιτήρηση μέσω Μη Επανδρωμένων Σκαφών – η Σιγκαπούρη επενδύει στο μέλλον

Ένα πλέγμα ή μίγμα οργανικών μέσων και αισθητήρων όπως το παραπάνω δίνει τη δυνατότητα στο πλοίο-φορέα να έχει την ετοιμότητα που χρειάζεται για να χρησιμοποιήσει τα όπλα του με τον αποτελεσματικότερο τρόπο. Από την άλλη, όταν ο καιρός ή άλλοι παράγοντες δεν επιτρέπουν τη χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων ή οργανικών ελικοπτέρων, τότε το πλοίο έρχεται να καλύψει το κενό με τις δικές του δυνατότητες.

Υποβρύχια drone και υποστήριξη για τα νέα Ολλανδικά ναρκοθηρικά

Ο οπλισμός είναι σίγουρα επιθυμητή δυνατότητα των UAS/USV και ανάλογα με το μέγεθος του μη επανδρωμένου συστήματος πιθανώς να υπάρχουν δελεαστικά πακέτα για αυτόν, αν και δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι όπλα και πυρομαχικά μειώνουν το ωφέλιμο φορτίο άλλων αισθητήρων ή των καυσίμων.

Συνεργασία εταιρειών Ελλάδος-ΗΑΕ αποδίδει καρπούς με τη μορφή ρομποτικών σκαφών

Τελικά, ο συνδυασμός οπλισμένων και μη οπλισμένων UAS/USV δίνει τις καλύτερες λύσεις. Ένα πλοίο μεγέθους φρεγάτας μπορεί να φέρει αριθμό US (επιφανείας και αέρος) επιπρόσθετα από το οργανικό του Ε/Π. Μικρότερα πλοία ή ομάδες πλοίων μπορούν να φέρουν συστήματα, εκ των οποίων κάποια θα είναι οπλισμένα και κάποια όχι. Ο συνδυασμός όλων αυτών των δυνατοτήτων εξασφαλίζει σε Διοικητές «εν πλω» και Κυβερνήτες εύρος επιλογών, για να δώσουν λύσεις όταν χρειαστεί.

Ανθυποβρυχιακός Πόλεμος – Μη Επανδρωμένα Μέσα

Συνοψίζοντας, από ένα τέτοιο «concept» επιχειρησιακής χρήσης μη επανδρωμένων συστημάτων προκύπτει η απαίτηση για συστήματα αέρος και επιφανείας που θα μπορούν να φέρονται από όλα τα πλοία Κρούσης και Επιτήρησης του ΠΝ, ολοκληρωμένα με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στο σύστημα μάχης των μονάδων, με αισθητήρες που επιτρέπουν στο πλοίο να έχει επίγνωση του θαλάσσιου πεδίου και δυνατότητα αλλαγής της διαμόρφωσης με πιο εξειδικευμένους αισθητήρες όταν χρειάζεται ή δεν χρειάζεται οπλισμό. Η ύπαρξη βασικής έκδοσης που χρησιμοποιείται από μεγάλο αριθμό πλοίων προσδίδει ευελιξία στις επιχειρήσεις και στο σύστημα διοικητικής υποστήριξης.

Στην εποχή των Drones – Η Elbit εκτοξεύει Μη-Επανδρωμένο Αεροσκάφος από Μη-Επανδρωμένη Άκατο

Με βάση το παραπάνω, αλλά και οποιοδήποτε άλλο «concept», καθώς φθάνει η ώρα της επιλογής του συστήματος, υπάρχει μια σειρά ερωτήσεων που απαιτούν απάντηση:

  • Καλύπτουν οι επιχειρησιακές δυνατότητες (συστήματος, αισθητήρων, data link, συσκευών κ.ο.κ.) τις απαιτήσεις;
  • Ολοκληρώνεται το σύστημα μάχης του πλοίου και με τι κόστος;
  • H κατασκευή και οι φερόμενοι αισθητήρες είναι στιβαροί και εύκολα επισκευάσιμοι (robust and resilient);
  • Ποια συντήρηση χρειάζεται το US και ύστερα από πόσες ώρες ή ημέρες λειτουργίας;
  • H επισκευή είναι δυνατή από το προσωπικό του πλοίου-φορέα ή χρειάζονται στελέχη υψηλής εξειδίκευσης σε εγκαταστάσεις μακριά από τον χώρο των επιχειρήσεων;
  • Ολοκληρώνεται το US στο σύστημα διοικήσεως και ελέγχου του πλοίου ή της βάσης ξηράς;

Οπλισμένο Μη-Επανδρωμένο σκάφος θαλάσσιας άρνησης παρουσίασε η Κίνα

  • Πόσο εύκολη είναι η εναλλαγή αισθητήρων ή των φερόμενων συσκευών/όπλων;
  • Το κόστος πρόσκτησης επιτρέπει την προμήθεια αρκετών συστημάτων ώστε να κάνουν τη διαφορά;
  • Είναι εύκολο να φέρεται από τα πλοία του ΠΝ, υφιστάμενα και νέα, ή χρειάζονται εκτεταμένες μετασκευές;
  •  Οι απαιτήσεις εκπαίδευσης, συντήρησης και λογιστικής υποστήριξης μπορούν να καλυφθούν από το ΠΝ ή θα δημιουργηθούν κενά που σταδιακά θα απαξιώσουν τα συστήματα; Απλές και έξυπνες λύσεις συνήθως λύνουν προβλήματα σε βάθος χρόνου!
  • Η βασική έκδοση προσφέρει χώρο και δυνατότητες μελλοντικής βελτίωσης;
  • Ποιο είναι το κόστος και ο ορίζοντας παράδοσης των συστημάτων;
  •  Είναι συστήματα που υπάρχουν σε ικανούς αριθμούς και σε άλλα Ναυτικά και άρα είναι δοκιμασμένα;
  • Ειδικά για συστήματα υψηλού κόστους, στα οποία το ρίσκο πρέπει να μειώνεται, είναι υπό ανάπτυξη, και αν ναι, πρόκειται για λύση που μάλλον δεν θα έχει εκπλήξεις ή χρησιμοποιεί πειραματική τεχνολογία;
  •  Υπάρχει δυνατότητα για εγχώρια συμμετοχή;

Ολοκλήρωση δοκιμών του σόναρ ναρκοπολέμου AQS-24B της Northrop

Αυτά είναι ορισμένα μόνο θέματα, που μαζί με το κόστος πρόσκτησης και συντήρησης αλλά και την ασφάλεια εφοδιασμού θα αποτελέσουν κομβικά σημεία για τη λήψη απόφασης.

Πραγματικότητα τα πρώτα μη-επανδρωμένα πλοία των ΗΠΑ αλλά υπό προϋποθέσεις

Κλείνοντας, δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχνά κάποιος ότι τα μη επανδρωμένα οχήματα, άλλο λιγότερο άλλο περισσότερο, είναι επιχειρησιακά συστήματα που χρειάζονται χρόνο για να εκπαιδευτούν οι χειριστές τους και να εξοικειωθούν στην πλήρη αξιοποίησή τους τα πλοία και τα πληρώματά τους. Όποια και να είναι αυτά τα συστήματα, η σωστή επιλογή μπορεί να δώσει στον Στόλο την αιχμή που χρειάζεται για να φέρει σε πέρας την αποστολή του με τον αποτελεσματικότερο και αποδοτικότερο τρόπο.

- Advertisment -

Most Popular